Με την θέσπιση του νέου Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019) προστέθηκε αυτοτελές νέο άρθρο 290Α με τον τίτλο “Επικίνδυνη οδήγηση”. Η επικίνδυνη οδήγηση έρχεται να συμπληρώσει, σύμφωνα με την Αιτιολογική Έκθεση του ν. 4619/2019, με την αυτοτελή τυποποίησή της στο δεύτερο άρθρο του κεφαλαίου, τις αξιόποινες επικίνδυνες παρεμβάσεις στην οδική συγκοινωνία.
Στο άρθρο 290Α ΠΚ τυποποιούνται δύο κατηγορίες επικίνδυνων συμπεριφορών οδηγήσεως: (α) αυτή που οφείλεται στην κατάσταση του ίδιου του οδηγού, μολονότι δεν είναι σε θέση να οδηγήσει με ασφάλεια λόγω της καταναλώσεως οινοπνεύματος, χρήσεως εξαρτησιογόνων ουσιών ή λόγω σωματικής και πνευματικής εξαντλήσεως και (β) αυτή που οφείλεται στον ειδικότερο τρόπο οδηγήσεως, και συγκεκριμένα: είτε σε οδήγηση σε εθνικές ή περιφερειακές οδούς αντίστροφα στο ρεύμα της εκάστοτε κατευθύνσεως ή σε πεζόδρομους, πεζοδρόμια ή πλατείες, ή οδήγηση οχήματος που είναι τεχνικά ανασφαλές ή με ανασφαλή τρόπο φορτωμένο ή προβαίνει σε οδήγηση με επικίνδυνους ελιγμούς ή μετέχει σε αυτοσχέδιους αγώνες.
Aπό την διάταξη λοιπόν καθίσταται σαφές, ότι το έγκλημα της επικίνδυνης οδηγήσεως δεν αφορά κάθε σχετική με την οδήγηση παραβίαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αλλά μόνο ορισμένες πολύ επικίνδυνες συμπεριφορές που σχετίζονται με αυτήν, εφόσον βέβαια και εδώ από την πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο.
Ενεργητικό υποκείμενο του εξεταζόμενου εγκλήματος υπό την μορφή της § 1 περ. α ́ υποπερ. αα ́ και ββ ́ μπορεί,μεταξύ άλλων, να είναι οποιοδήποτε πρόσωπο οδηγεί κατά την συγκοινωνία, οποιασδήποτε κατηγορίας όχημα, μολονότι δεν είναι σε θέση να το πράξει με ασφάλεια, εξαιτίας της καταναλώσεως οινοπνεύματος.
Υλικό αντικείμενο του εγκλήματος αυτού είναι οι δρόμοι και οι πλατείες. Ως δρόμοι κατά το άρθρο 290Α ΠΚ νοούνται μεταξύ άλλων οι κάθε είδους δημόσιοι ή ιδιωτικοί δρόμοι (εθνικοί, επαρχιακοί, δημοτικοί, κοινοτικοί, αγροτικοί κ.λπ), οι γέφυρες και οι υπόγειες για τους πεζούς διαβάσεις τους, εντός ή εκτός πόλεως, τα πεζοδρόμια, που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι στις καθημερινές μετακινήσεις τους και γενικά κάθε μέρος προορισμένο για την κίνηση, με την έννοια ότι το κοινό έχει δικαίωμα προσπελάσεως.
Η αξιόποινη συμπεριφορά στο έγκλημα του νέου άρθρου 290Α ΠΚ συνίσταται στην επικίνδυνη οδήγηση κατά την συγκοινωνία στους δρόμους που πραγματοποιείται κατά τέτοιο τρόπο (και πάντως προβλεπόμενο στην § 1 περ. α ́ και β ́ ) , ο οποίος προκάλεσε είτε κοινό κίνδυνο σε ξένα πράγματα, είτε κίνδυνο σε άνθρωπο. Ως επικίνδυνη οδήγηση στους δρόμους, κατά την έννοια του άρθρου 290Α ΠΚ, νοείται όχι κάθε πράξη μη ασφαλούς οδηγήσεως, που καθιστά την διεξαγωγή της συγκοινωνίας μη ασφαλή, αλλά η συγκεκριμένη ενέργεια και δη η οδήγηση οχήματος υπό την επήρεια οινοπνεύματος (περ. α ́). Ως συγκοινωνία κατά το άρθρο 290Α ΠΚ νοείται μόνο η οδική κυκλοφορία.
Αναγκαία πλέον πρώτη προϋπόθεση για την αξιόποινο χαρακτήρα της πράξεως επικίνδυνης οδηγήσεως, σύμφωνα με την υποπερ. αα ́, είναι να προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα. Παγίως κατά την νομολογία των ποινικών δικαστηρίων κοινός κίνδυνος σε ξένα πράγματα είναι ο αναφερόμενος σε ευρύτερο κύκλο εννόμων αγαθών, περισσότερων πραγμάτων τα οποία ανήκουν σε διάφορους ιδιοκτήτες, εκτός από εκείνο κατά του οποίου άμεσα στρέφεται η εγκληματική ενέργεια, σε έκταση που δεν επιδέχεται εκ των προτέρων καθορισμό, άλλως αποτελεί ακαθόριστο μέρος της ολότητας, χωρίς να είναι απαραίτητος ο προηγούμενος προσδιορισμός του. Η συγκεκριμένη πράξη δηλαδή πρέπει να δημιούργησε άμεσο κίνδυνο για την κατά την συγκοινωνία στους δρόμους και τιμωρείται μόνο αν προέκυψε κοινός κίνδυνος σε ξένα πράγματα. Αναγκαία προϋπόθεση για τον αξιόποινο χαρακτήρα της πράξεως επικίνδυνης οδηγήσεως, κατά την υποπερ. ββ ́, είναι να προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο. Ο κίνδυνος ανθρώπου πρέπει να αναφέρεται σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, εκτός του δράστη, και να αφορά είτε την ζωή είτε την υγεία του, ανεξαρτήτως του αν ο κινδυνεύων μετέχει στην κυκλοφορία ή όχι. Συνεπώς, η ολοκλήρωση του εγκλήματος του άρθρου 290Α ΠΚ στους κυρωτικούς κανόνες των υποπερ. αα ́ και ββ ́, προϋποθέτει την πραγματική επέλευση του κινδύνου, και δεν αρκεί ότι η πράξη ή η παράλειψη μπορεί να προκαλέσει τον ως άνω κίνδυνο. Μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη που συνιστά επικίνδυνη οδήγηση κατά την συγκοινωνία και της προκλήσεως κινδύνου για ξένα πράγματα ή άνθρωπο, πρέπει να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια.
Στην πλημμεληματική μορφή του εγκλήματος του άρθρου 290Α ΠΚ § 1 περ. α’ υποπερ. αα’ και ββ ́ ΠΚ, για την πλήρωση της υποκειμενικής υποστάσεως απαιτείται η συνδρομή δόλου οποιουδήποτε βαθμού στο πρόσωπο του δράστη, δηλαδή ακόμη και ενδεχόμενου, ο οποίος πρέπει να καλύπτει όλα τα στοιχεία της αντικειμενικής υποστάσεως. Ειδικότερα, ο δόλος του δράστη περιλαμβάνει την γνώση και την θέληση του δράστη για επικίνδυνη οδήγηση κατά την συγκοινωνία, με γνώση ότι από την πράξη ή την παράλειψη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο. Ειδικότερα, ενδεχόμενος δόλος στην συγκεκριμένη μορφή του εγκλήματος υπάρχει, όταν ο δράστης, αν και γνωρίζει ότι από την συμπεριφορά του ενδέχεται να προκύψει κίνδυνος για ξένα πράγματα ή άνθρωπο, παρά ταύτα προβαίνει σε αυτήν, αποδεχόμενος το συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Το έγκλημα της επικίνδυνης οδηγήσεως, υπό την μορφή του άρθρου 290Α § 1 περ. α ́ υποπερ. αα ́ και ββ ́ ΠΚ, συρρέει αληθινά κατ’ ιδέα με την πράξη της σωματικής βλάβης από αμέλεια [89/2023 ΣτρατοδικΠεντΘεσ βλ. σχετικά με τα παραπάνω Κ. Φράγκου, Ποινικός Κώδικας (Ν.4619/2019 και Ν. 4637/2019), Κατ’ άρθρο Ερμηνεία & Νομολογία Αρείου Πάγου, 2020, υπό το άρθρο 290Α ΠΚ, σ. 1264-1268 Μ. Μαργαρίτη / Α. Μαργαρίτη, Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία – Εφαρμογή, 4η έκδοση, 2020, υπό το άρθρο 290Α ΠΚ, σ. 799-800 Α. Χαραλαμπάκη (επιμ.), Ο νέος Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του Ν 4619/2019, Τόμος Δεύτερος (Άρθρα 235-469), 2021, υπό το άρθρο 290Α ΠΚ (σχολ. Ν. Τσιακουμάκη),σ. 2024-2031, με τις εκεί παρατιθέμενες παραπομπές στην νομολογία των ποινικών δικαστηρίων και την ποινική επιστήμη].